Home Fietsvakantieverhalen van Valentijn van den Berg Home
 

 

 

1994 - Indonesië: Bali, Lombok en Sumbawa

 

Deel 5: Terug op Bali

 

Het strand van Padangbai 

 

 

 

 

Hari Kamis 23 juni

Na een prima oversteek vanuit Lembar op Lombok (ook deze boot is weer helemaal niet druk) komen we om half 8 (en dus in het donker) in Padangbai aan. Door de sterke wind kost het heel wat moeite om de loopplank goed op de kade te krijgen. We zijn na 14 dagen weer terug op Bali, het eiland met de vele rijstvelden, Hindoe tempels en vriendelijke mensen. Maar ook met veel (verkeers)drukte.

Wij spoeden ons weer naar Rai Inn Beach (waar we op de heenreis ook hebben overnacht), maar dat is helaas vol. Gelukkig weet een personeelslid dat een neef van zijn vriend (of zoiets) in het dorp nog wel kamers vrij heeft. Hij gaat ons op de fiets (in het donker, zonder verlichting) voor om de weg te wijzen. We komen uit bij Hotel Dharma. Dat is een prima hotel met keurige kamers en douche.

 

Hari Jumat 24 juni

De volgende dag begint met een golvend terrein. Vlak voor Candi Dasa gaan we de weg af naar Tenganan. Dat is een Bali Aga dorp, omgeven door een muur. Er wonen hier zo'n 300 Tengananen. Dit is het enige dorp in Indonesië waar men de dubbele Ikat techniek beheerst. We zien wel de stof, maar er is helaas niemand aan het werk. De dorpelingen zijn druk met de voorbereidingen voor een gezamenlijke maaltijd 's avonds. De mannen houden zich met het vlees en de groente bezig, terwijl de vrouwen zich over het fruit ontfermen.

Het dorp is verder heel toeristisch: het barst er van de verkooppunten. Wij kopen hier een tafelkleed en betalen veel te veel: de verkoopster vraagt 10.000 Rp (dat is 2.000 Rp minder dan in het vorige stalletje), wij bieden 7.000 Rp en dat accepteert ze meteen, nou dan weet je genoeg!

Vervolgens fietsen we door naar Candi Dasa: een aaneenschakeling van eet- en overnachtingsmogelijkheden. Enorm toeristisch. De hotels zijn gebouwd van het koraal dat voor de kust lag, met als gevolg dat de zee nu vrij spel heeft op het strand en dit helemaal heeft weggeslagen. We zien het water tegen de muren van de hotels opknallen. Alleen bij eb schijnt er een stukje strand te zijn.

Na Candi Dasa volgde een klim van drie kilometer met op de top een mooi uitzicht. Na de afdaling gaan we in Prasi richting Bebandem. Hier wordt het wegdek slechter en behoorlijk heuvelachtig. In Bebandem kopen we bij een warung een broodje met banaan en pinda's en thee. Dat is dan onze lunch! Vanuit Bebandem gaan we richting Rendang. Na enkele kilometers moeten we flink klimmen, redelijk te doen, maar wel kilometers lang.

Ons doel is Putung en daar komen we uiteindelijk in de regen aan. Het is goed te merken dat we behoorlijk zijn gestegen want het is hier aanzienlijk kouder dan aan de kust.

 

Hari Sabtu 25 juni

Gisteravond, vannacht en vanmorgen vroeg heeft het aan stuk door geregend!

We staan dus op ons gemak op en besluiten, nadat het wat droger is geworden, uiteindelijk toch om naar het tempelcomplex van Besakih te gaan. Voordat we op pad gaan kopen we nog een tafelkleed met servetten.

 

 

 

Rijstvelden bij Muncan

 

 

 

 

 

 

 

Transport van geoogste rijst

 

 

 

 

De route naar Rendang is heel mooi. Bij Muncan zijn schitterende rijstterrassen. De mooiste die we tot nu toe hebben gezien. Heel indrukwekkend. In Rendang drinken we bij een Warung iets en stallen onze fietsen daar. We proberen met een bemo naar Besakih te komen, maar dat wil niet zo erg vlotten, alles zit vol. Uiteindelijk rijden we met twee Duitsers mee, die een auto gehuurd hebben, naar boven.

In Besakih regent het weer, dus de regenjacks aan. Om het tempelcomplex te mogen bezoeken moet je een sarong aan. Ik heb er voor 1.000 Rp eentje gehuurd, Jos heeft inmiddels haar eigen sarong.

De toegangsallee naar de uiteindelijke tempel is een aaneenschakeling van souvenirtentjes en fruitstalletjes. Heel toeristisch dus. Het tempelcomplex zelf is schitterend. De hoofdtempel is alleen voor Hindoes toegankelijk. Je kan er wel omheen lopen en naar binnen kijken. Bij helder weer schijn je vanaf de ingang van de hoofdtempel een schitterend uitzicht hebben op Zuid Bali.

 

 

 

Deel van het tempelcomplex

bij Besakih

 

 

 

 

 

 

 

Kapper op straat

 

 

Op de terugweg naar Rendang kunnen we wel een bemo krijgen voor 1.000 Rp.

Na in Rendang nog wat gedronken te hebben fietsen we vervolgens terug naar Putung.

Het weer is tijdens ons bezoek aan de tempel flink verbeterd en de zon schijnt dan ook weer ouderwets.

 

Hari Minggu 26 juni

We vervolgen onze tocht vandaag weer richting Rendang. Het eerste gedeelte, tot enkele kilometers voor Rendang, is alleen maar dalen, daarna een lekkere klim. Na Rendang wordt het pittig: er zit één helling in van 18%. Het is wel een prachtige weg. Na een korte etappe van 28 kilometer zijn we rond 11 uur al in Bangli. Een hele schone stad en we zien hier voor het eerst prullenbakken en wel om de vijftig meter.

 

We overnachten hier in het voormalige paleis van de sultan van Bangli. Het hotel wordt nog steeds gerund door de kleinzoon van de laatste sultan. Het is echter wel vergane glorie! Maar het is er heel rustig, ook al ligt het midden in de stad.

Na nog een lekke band geplakt te hebben, gaan we op weg naar de Pura Kehen. Dat is een fraaie tempel met een gigantische waringin (boom). Tegenover de tempel wordt een nieuwe muur gemaakt met toegangspoort. Schitterend beeldhouwwerk. Ongelofelijk kunstig.

Na Pura Kehen steken we bij de Pura Denpasar aan. Hier is een ceremonie aan de gang, het hindoe nieuwjaar wordt gevierd. Een hindoe jaar telt 210 dagen en elke plaats viert op een andere dag nieuwjaar. Iedereen ziet er prachtig uit en de vrouwen dragen grote offerschalen met fruit e.d. op het hoofd de tempel in. Het eten en de mensen worden gezegend en dan gaat men weer naar huis en worden de offerschalen onder de familie verdeeld. Een Gonggede orkest zorgt voor de muzikale ondersteuning. We vinden het schitterend om het allemaal te zien.

 

We eten bij het hotel. 's Avonds gaan we naar een Ramayana balletvoorstelling. Hier zijn we weer de enige toeristen. We hebben de indruk dat de mensen het leuk vinden dat wij komen kijken. Met name ouders willen hun kinderen aan ons laten zien. Prachtig.

De dansen zijn heel apart en heel kleurrijk door de schitterende kostuums. Tot 11 uur zijn we gebleven.

 

Hari Senin 27 juni

We gaan pas om half 10 op pad voor de 20 kilometer lange klim naar Penelokan. De klim valt echter reuze mee, alleen de laatste kilometers zijn zwaar. Eenmaal boven krijgen wij een prachtig panorama voorgeschoteld: de Gunung Batur en een groot meer in een krater. Schitterend! Penelokan zelf is één grote kermis van toeristen en souvenirverkopers. Wij besluiten naar Toya Bungkah af te dalen en daar wat te eten, onderdak te zoeken en informatie in te winnen om de Gunung Batur te beklimmen. We komen in Nyomen Punga's Homestay terecht. Hier hebben we een prima kamer: schoon en groot, en het personeel is erg gezellig.

Na informatie ingewonnen te hebben, besluiten we om morgen een toer van 5 uur te gaan maken: 's nachts om vier uur weg, twee uur naar boven lopen, de zonsopgang meemaken, ontbijten, over de kraterrand lopen en weer naar beneden. We zijn reuze benieuwd hoe dat zal gaan.

 

Toya Bangkah is een aaneenschakeling van overnachtingsmogelijkheden en eettentjes. Men staat te dringen om je onderdak aan te bieden. Ook hier is het opvallend rustig. De mevrouw in Artha Sastra Inn in Bangli klaagde ook al. Zij vroeg zich af of het WK voetbal dat nu aan de gang is, er iets mee te maken heeft; misschien is dat wel zo.

's Avonds eten we heerlijk vis en op het moment dat we willen afrekenen, valt voor de derde maal in deze vakantie het licht uit. Op de kamer hebben we dus ook geen licht en we moeten bij kaarslicht onze spullen voor morgen inpakken.

 

Hari Selasa 28 juni

Vanochtend, eigenlijk dus vannacht, zijn we om kwart voor 4 opgestaan en om 4 uur gaan we samen met Wayan (onze gids) op pad.

Het is volkomen helder. 'n Vreemde gewaarwording hoor om 's nachts om vier uur aan een wandeling te beginnen! De wandeling verloopt vlot en is niet al te moeilijk. Na anderhalf uur zijn we boven bij de grootste krater. We zijn niet alleen: veel meer toeristen hebben zich aan de wandeling gewaagd. We brengen hierboven geruime tijd door, drinken thee, maken de zonsopkomst mee en hebben KOU geleden. Doordat er wolken tegen de berg op komen drijven wordt het koud en nat.

Vervolgens maakt Wayan ons "ontbijt" klaar: eieren worden in een gat in de kraterwand gelegd en na tien minuten zijn ze hard gekookt (de meeste tenminste). Ik moet er twee wegwerken én nog een boterham met gekookte banaan. Na het ontbijt lopen we een stuk over de kraterrand. Tijdens de wandeling vertelt Wayan ons zulke enthousiaste verhalen over een langere tocht dat we besluiten dat stuk er maar bij te doen (en hem dus extra te gaan betalen!).

Achteraf hebben we daar zeker geen spijt van. Prachtig: steil afdalen door zwart lavazand (ski's zouden hier een uitkomst zijn geweest), prachtig uitzicht over een krater met gestold lava, we horen de grond nog pruttelen, zwavel en stoom komen nog uit de jongste krater, die in 1974 is ontstaan.

Wayan vertelt dat de stoom uit de Batur weer heter en heter aan het worden is: drie jaar geleden duurde het nog 25 minuten om de eieren te koken, vorig jaar nog 15 minuten en nu nog maar 8 - 10 minuten. Dat zegt toch wel wat.

[Later hoor ik van een collega, die ook naar Indonesië is geweest, dat de jongste krater op 7 augustus opnieuw is uitgebarsten. En daar hebben wij 28 juni gelopen!!! ]

Via een niet al te gemakkelijk terrein lopen we uiteindelijk weer naar de weg terug en gaan vandaar met een bemo, waarin al 15 mensen zitten met de nodige bagage (normaal is er plaats voor 8 personen), terug naar ons overnachtingadres

Hier frissen we ons wat op en eten ons echte ontbijt.

 

Gunung Batur (vulkaan) waarop een eitje in 8 minuten gekookt is

 

Al met al weer een hele ervaring, al realiseren wij ons nog niet goed dat we daadwerkelijk een berg / krater van 1700 meter hebben beklommen en hebben gelopen over wat ooit één kolkende lavastroom was. Reuze blij mee dat we dit gedaan hebben; prijs: Rp 55.000 voor 2 personen.

 

Hari Ribu 29 juni

Als we de volgende dag weer op pad gaan houdt ons na 500 meter fietsen al een bemo aan. Het is gekkenwerk zijn om aar Penelokan te fietsen: veel te steil. Dat zijn wij ook helemaal niet van plan, maar wij willen geen 10.000 Rp betalen (we hebben dit aanbod ook al bij ons logeeradres gekregen). Na enig pingelen komen we uit op 7000 Rp. Met fiets en al gaan we de laadbak in. We moeten eerst nog de vrouw van de chauffeur naar huis brengen, zodoende komen we nog tweemaal langs ons logeeradres en kunnen we de mensen daar duidelijk maken dat het ons voor 7000 Rp is gelukt! We zijn blij dat we bemo hebben genomen, want het is een vreselijk steile klim.

 

In Penelokan springen we weer op de fiets, na nog enkele laatste blikken op de Gunung Batur geworpen te hebben. Tot Penulisan gaat de weg nog aardig verder omhoog. Het hoogste punt is 1640 meter. Daarna kunnen we echter 36 kilometer lang afdalen tot in Kubutambahan aan de kust!

Hier bezoeken we de tempel Meduwe Karang. 'n Fraai geval met een beeldhouwwerk (een fietser) van de Nederlandse kunstenaar Nieuwekamp die Bali in 1904 heeft bezocht. Een groepje van 5 knulletjes verzorgt voor ons de "rondleiding" en zegt hun toelichting met z'n allen tegelijk in het Engels op. Bij één afbeelding, een boer met koe, gaat het zelfs in diverse talen. Aan het eind houden ze natuurlijk wel de handjes op en zijn niet tevreden met een kleine fooi.

 

Bij de tempel is het bloedheet en dat zijn we niet meer gewend; we zijn weer op zeeniveau. We springen dan ook snel weer op de fiets. In Songsit lunchen we in een mooi restaurant met volop schaduw. Vervolgens rijden we door naar Singaraja en uiteindelijk naar Lovina. Enkele kilometers voor Singaraja wordt het verkeer veel drukker.

Eenmaal in Lovina aangekomen besluiten wij om eerst maar bij Lila Cita te gaan kijken. Dit adres is ons aangeraden door twee Nederlanders die wij in Padangbai ontmoet hebben. Het ziet er prima uit en nemen hier dus een kamer.

Later gaan we in Lovina zelf kijken en constateren dat de verhalen, dat het hier veel rustiger is dan in Kuta, kloppen.

 

 

 

Lovina Beach

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Indonesië is een prachtig land en de manier waarop wij door dit land trekken bevalt ons uitstekend: we zijn lekker buiten en beleven alles heel intens. We staan er als het ware middenin.

Morgenochtend om 6.00 uur gaan we dolfijnen kijken en snorkelen.

 

Hari Kamis 30 juni

Vol goede moed en opgewonden om wat we gaan zien, staan we om half 6 op en worden we om 6 uur met de boot opgehaald.

Nadat we 2½ uur hebben gevaren en geen dolfijn hebben gezien, wordt de terugreis ingezet. De dag is gelukkig niet helemaal verloren omdat wij nog schitterend kunnen snorkelen. Prachtig: het koraal, sponzen, vissen, zelfs nog een zeeslang. Na het ontbijt doen we nog wat inkopen: 'n blouse, kimono, broek en twee sjaaltjes voor 34.000 Rp.

Later gaan we naar het strand en laten ons masseren (1 uur voor 2500 Rp). De olie die de masseuse gebruikt maakt ze zelf van kokosolie en witte of blauwe bloempjes.

 

Tijdens de lunch besluiten we om ons reisschema aan te passen. We laten Bedugul voor wat het is, en gaan langs de kust naar het westen fietsen, een stukje door het West Bali National Park.

Aan het eind van de middag kopen we nog twee korte broeken voor 10.000 Rp. Hoe we het allemaal mee naar huis moeten krijgen weten we nog niet, we zien wel.

Later lopen we via het strand naar Lovina en drinken daar wat; op de terugweg genieten van de zonsondergang.

 

Hari Jumat 1 juli

Na het ontbijt onderhandelen we nog stevig met een kettingverkoper. Hij sprak ons gisteren al aan en heeft een fraaie ketting. Z'n prijs stond ons echter niet zo aan 120.000 Rp. Mijn belachelijk tegenbod was 20.000 Rp. We verwachtten er dan ook niets meer van, maar vanmorgen stond hij ons toch weer op te wachten. Na stevig onderhandelen zijn we uitgekomen op 52.000 Rp. Ik zat al op de fiets toen we het uit eindelijk eens werden!

 

De route voert ons vandaag eerst weer langs de zee, later wat meer landinwaarts met rijstverbouw, druiven en wat groenten.

Bij Pulaki hebben we een mooi uitzicht over de baai en op de Gunung Merapi van Java. Iets na Banyuwedang rijden we het Nationale Park binnen.

Het terrein is enorm droog en het is er dan ook bloedheet. De overheid wil dat de oorspronkelijke flora en fauna weer volledig hersteld wordt in het park. Bij Labuhan Lalang hebben we geluncht en lekker gelezen.

Van hieruit zou je naar Menjangan Island kunnen gaan. Dit schijnt het walhalla voor duikers, snorkelaars en natuurliefhebbers te zijn. Helaas hebben we daar geen tijd voor.

 

Overstekende

apen (links) 

en 

zwemmende 

apen (rechts)

 

 

Eenmaal weer op de fiets komen we een hele troep apen tegen. Voor auto's zijn ze niet bang meer, maar voor ons nog wel! Ze vliegen aan de kant.

In Pundok Wisatu overnachten we in Lestari Homestay. Hier hebben we wat misverstanden: we denken dat er een restaurant bij is (is ook zo maar het gaat pas in augustus open), de kamer kost 15.000 Rp (blijkt achteraf zonder ontbijt te zijn, voor het ontbijt moeten we nog eens 10.000 Rp extra betalen) We eten wel onderweg!

Later op de avond maken we nog een wandeling naar de ferryterminal in Gilimanuk. We zijn nu op de meest westelijke punt van Bali.

In restaurant Bakungan zitten we als enige gasten wat te eten als de kok, tevens ober spontaan op een Bumbung instrument begint te spelen. Al gauw komt er een tweede man bij en die haalt er weer een ander bij en zo worden een aantal nummers gespeeld. Schitterend als dingen zo spontaan gebeuren. Normaal bestaat het "orkest" uit 10 personen en dan zijn er ook trommels bij.

 

 

En dan is er ineens muziek

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Hari Sabtu 2 juli

Voor het eerst in deze vakantie gaan we zonder ontbijt op pad, na ook nog een slechte nachtrust. Dat wordt dus niks. De benen lijken van karton en de eerste 32 km hebben we het zeer zwaar. De weg naar Negara is kwalitatief slecht en vreselijk druk. In Negara kunnen we uiteindelijk ontbijten, heerlijk!

Na Negara krijgen we veel last van een forse wind. Al met al is het dus niet zo'n geslaagde dag. Onderweg zien we veel kruidnagelen, die gedroogd worden langs de weg. Het aroma komt je tegemoet.

Na 78 vermoeiende kilometers komen we in Balian Beach aan.

Achteraf gezien hadden we misschien toch naar Bedugul moeten gaan, maar ja dan hadden we gisteren weer dat prachtige stuk natuur gemist… Moeilijk.

Balilan Beach heeft verschillende typen accommodatie. Wij hebben een vrij eenvoudige kamer genomen.

's Middags vinden we met de nodige moeite het strand. Hier brengen we een tijdje door en gaan op zoek naar mooie stenen.

De avond brengen we door in het gezellig gevulde restaurant (het licht valt voor de verandering ook weer eens uit; dat is dan de vierde keer in deze vakantie).

 

Hari Minggu 3 juli

De weg golft behoorlijk en het is dus direct pittig fietsen geblazen. Doordat het nog wel rustig is op de weg, kunnen we volop van de omgeving genieten. Als we in de buurt van Tabanan komen wordt het een stuk drukker en dat blijft zo tot Kuta. Wat een gekkenhuis!

 

Om 1 uur zijn we terug in Hotel Matahari Bungalows. Net als we op pad willen gaan om inkopen te gaan doen, komen we Jacqueline en Paul weer tegen.

Souvenirjacht is hier een sport op zich! In het begin betaalden we steeds te veel, maar nu gaat het een stuk beter. Bij het kopen van slippers heb ik zelfs mijn oude slippers aan de verkoper verkocht, en Jos heeft haar slippers geruild voor 4 paar oorbellen.

 

 

 

Slipperverkoper op de slippers van Jos

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Aan het eind van de middag gaan we nog naar het strand om naar de ondergaande zon te kijken: het ziet er zwart van de mensen!! Wat een verschil met vier weken geleden.

Aansluitend eten we wat in een restaurant. Men is hier volledig op toerisme ingericht: om half 8 wordt er dan ook een film op TV aangezet. Vreselijk.

 

Hari Senin 4 juli

Na het ontbijt gaan we op zoek naar touw voor de fietsdozen. Aansluitend drinken we in een weinig Indonesisch, maar wel erg leuk zaakje, koffie. We proeven hier verschillende soorten koffiebonen.

Daarna naar het strand om er enkele uren te liggen bakken, te lezen en met de golven te stoeien.

Aan het eind van de dag brengen we alle fotorolletjes weg. Omdat wij de foto's mat afgedrukt willen hebben, kunnen we ze pas morgen ophalen.

's Avonds eten we heerlijk in Kopi Pot. Werkelijk prima en heel gezellig voor onze laatste avond.

Uiteindelijk hebben we geen smoesjes meer en moeten we de fietsen in gaan pakken.

Ter afsluiting van de dag en eigenlijk van de hele vakantie drinken we in het restaurant nog wat cocktails.

 

Hari Selasa 5 juli

De laatste dag! 

Op ons gemak doen we de laatste voorbereidingen voor de terugreis (o.a. de transfer regelen).

Na nog wat laatste inkopen (T-shirt, overhemd, armband, haarclip en huisbroek) gaan we om 10 uur de foto's ophalen, die zien er helaas niet zo geweldig uit. In het vliegtuig kijken we wel beter.

Bij Kopi Pot gaan we tot slot nog een kopje koffie met wat lekkers erbij drinken.

Om 3 uur worden we, met nog twee fietsers, naar het vliegveld gebracht. Om 5 uur vertrekken we.

 

Na een goede vlucht (via Bangkok en Kopenhagen!) , waarop we zelfs nog wat geslapen hebben, komen we op woensdagmorgen om 8 uur terug op Schiphol. Hier maken we de fietsen in orde, nemen de trein en om half 12 zijn we weer thuis.

Een heerlijk, prachtig en indrukwekkend avontuur zit er op!

 

 

 

Naar Inleiding 1994 Bali terug op Lombok Home
Lombok terug op Bali
Sumbawa algemene informatie

 

bijgewerkt: 02-dec-2019